مهران كریمی ناصری به مدت ١٨ سال است كه در فرودگاه پاریس به تنهایی روزگار میگذراند و چون حاضر نشده برگههای اعطای پناهندگی از سوی دولت فرانسه را امضا كند، اجازه رفتن به هیچ جای دیگر را ندارد. خبرگزاری رویترز در گزارشی كه ارسال كرده، با اشاره به سرگذشت این ایرانی آواره كه در فرودگاه شارل دو گل به آلفرد مهران معروف است، میافزاید: حتی نمایش فیلم "ترمینال" در سینماهای آمریكا نیز بر سرنوشت این فرد آواره تاثیری نگذاشته است. مهران میگوید: شاید من حالا مشهور شده باشم، اما زندگی من اصلا تغییر نكرده است. او با لبخندی میافزاید: من هنوز اینجا روی این نیمكت زندگی میكنم، نه در یک آپارتمان رویایی. زندگی ناصری تا كنون موضوع دهها فیلم مستند قرار گرفته و پس از نمایش فیلم ترمینال نیز هر روزه خبرنگاران و افراد مختلفی به دیدار وی میروند. مسافران برای دیدن او درنگ میكنند و گاهی از او عكس میگیرند. حتی علاقهمندانی برایش نامه مینویسند روی این پاكتها نیز این آدرس به چشم میخورد: آلفرد، ترمینال اول.
اما چه چیزی باعث شده تا این فرد ایرانی پایش به این فرودگاه كشیده شود و این همه سال را در اینجا بماند. این مسئلهای است كه هیچ كس به درستی نمیداند و تا كنون روایتهای بسیاری از آن شنیده شده است. گفته میشود كه مهران كه اكنون ٥٩ سال دارد در دهه ١٩٧٠ در دانشگاه برادفورد در انگلستان تحصیل میكرده است. او در عین حال دانشجویی بوده كه در فعالیتها و تظاهرات علیه شاه شركت داشته و برای همین پس از مراجعه به ایران در سال ١٩٧٦ به دلیل فعالیتهایش علیه رژیم از كشور اخراج میشود. زمانی كه او به انگلستان بازمیگردد، دولت انگلیس از اعطای پناهندگی سیاسی به او خودداری میكند.
از آن پس ناصری در كسوت یک بیخانهمان سراسر اروپا را در سفری اودیسهوار زیر پا میگذارد و مدتی نیز به جرم مهاجرت غیر قانونی در زندان به سرمیبرد. سرانجام در سال ١٩٩٩ مقامات فرانسوی با اعطای پناهندگی به او موافقت میكنند اما این در حالی است كه مهران از امضای این مدارک خودداری میكند، چرا كه معتقد است نامش سر آلفرد مهران است نه آن طور كه در مدارک ذكر شده: مهران كریمی ناصری. مهران از آن پس در فرودگاه میماند و حق رفتن به جایی را هم ندارد. مسوولان فرانسوی و پلیس فرودگاه هم او را نادیده میگیرند. یكی از ماموران پلیس در فرودگاه میگوید: او مزاحم كسی نمیشود و برای كسی دردسر ایجاد نمیكند. ما هرگز با وی مشكلی نداشتهایم. در واقع حالا دیگر او برای ما حكم بخشی از این فرودگاه را دارد.
اما ظاهر مهران هیچ شباهتی به یک آواره ندارد. او موهایش را مرتب شانه میكند و به سر و وضع خود میرسد و آرام و شمرده حرف میزند. با این همه اگر چه ١٨ سال اقامت در فرودگاه او را از لحاظ جسمی بیمار نساخته، اما به نظر میرسد او را از واقعیتهای دنیای پیرامون دور ساخته است. فیلیپ بارگین مسئول مركز پزشكی فرودگاه كه از لحظه ورود مهران در سال ١٩٨٨ او را زیر نظر داشته میگوید: ممكن است نشانههای ظاهری آلفرد مثل یكی از ما باشد اما رفتارها و عادات اوست كه متفاوت است. وی میافزاید: یك نكته جالب در مورد این شخص این است كه ما هیچ اطلاعات دقیقی از گذشته و یا اطرافیانش نداریم و در این باره ناچاریم به آنچه خودش میگوید اعتماد كنیم. مهران اكنون برای حق ساختن فیلمی از سرگذشت خودش مبلغ ٣٠٠ هزار دلار از كمپانی دریم وركس سازنده فیلم ترمینال دریافت داشته است. اما او همچنان زندگی سادهای دارد و مبلغ زیادی از این پول را خرج نكرده است. او با روزی چند یورو در روز، روزنامه، غذا و قهوه میخرد و شبها كه ترمینال خلوت است در فرودگاه حمام میكند.
او هنوز فیلم ترمینال یا هیچ فیلم دیگری از اسپیلبرگ را ندیده است، چرا كه اصلا از فرودگاه بیرون نمیرود. اما بعید نیست در صورت تماشای این فیلم مایوس شود، چرا كه اسپیلبرگ تنها اندكی از سرنوشت مهران الهام گرفته است. در واقع قهرمان ترمینال، مهاجری از اروپای شرقی است كه در فرودگاهی در آمریكا سرگردان میشود و ماجراهای متفاوتی برای او اتفاق میافتد. این مهاجر همچنین عاشق مهمانداری (با بازی كاترین زیتا جونز) میشود. این در حالی است كه مهران به گفته خودش در این سالها هرگز دوستی نداشته است. مهران در پاسخ به این سوال كه آیا قصد ندارد فرودگاه را ترک كند، میگوید: شاید روزی این كار را بكنم.
گاهی دلم برای رفتن به شهر، سینما و خرید تنگ میشود، اما اینجا برای من زندان نیست. من در اینجا بیكار نیستم و خسته هم نمیشوم، میخوانم و مینویسم. ناصری كه سوژه دهها فیلم و نوشته بوده حالا میخواهد كتابی را در مورد سرگذشت زندگی خودش منتشر كند. او اگر چه در مورد ترك این فرودگاه مطمئن نیست اما هنوز دست از رویاهایش نكشیده است و در حالی كه از پنجره پشت نیمكت خود به به بیرون خیره شده میگوید: همه روزه پروازهای بسیاری این فرودگاه را به مقصد جاهای دیگر ترک میكنند. رفتن از اینجا نباید زیاد سخت باشد.
تصاویر:
مهران کریمی ناصری
Sir Alfred Mehran
تصویر کتاب زندگی مهران کریمی ناصری